ADHD in het dagelijks leven: structuur, prikkels en uitstelgedrag

ADHD is veel meer dan alleen druk zijn of moeite hebben met concentreren. Wie zelf ADHD heeft, of een kind met ADHD opvoedt, weet dat het dagelijks leven soms behoorlijk ingewikkeld kan zijn.

Waarom lukt het de ene dag allemaal wel en de andere dag helemaal niet? Waarom kan een kind ontzettend veel last hebben van prikkels? En waarom kan iets simpels als opruimen, huiswerk maken of een afspraak onthouden ineens een enorme opgave zijn?

Op ADHDblog.nl schrijven we regelmatig over dit soort onderwerpen. In dit artikel zet ik een aantal belangrijke thema’s bij elkaar: structuur, prikkelverwerking, sensorisch speelgoed, medicatie en uitstelgedrag.

Want uiteindelijk draait het bij ADHD vaak om één ding: wat helpt jou of je kind om het dagelijks leven net wat overzichtelijker en rustiger te maken?

ADHD vraagt vaak om meer structuur dan je denkt

Een van de dingen waar mensen met ADHD regelmatig tegenaan lopen, is structuur. Niet omdat iemand geen structuur wil, maar omdat het vasthouden van structuur juist lastig kan zijn.

Een planning maken lukt misschien prima. Maar vervolgens moet je die planning ook nog uitvoeren, onthouden, aanpassen wanneer er iets verandert en ondertussen alle andere prikkels buiten de deur zien te houden.

Voor kinderen met ADHD kan een duidelijke structuur extra belangrijk zijn. Vaste momenten, duidelijke verwachtingen en een voorspelbare dag kunnen helpen om meer overzicht te krijgen.

Ik schreef hier eerder uitgebreid over in het artikel Het belang van structuur voor kinderen met ADHD.

Daarin bespreek ik onder andere waarom vaste routines, visuele planningen en duidelijke communicatie zo belangrijk kunnen zijn.

Niet ieder ADHD-brein heeft behoefte aan dezelfde prikkels

Naast structuur speelt ook prikkelverwerking een belangrijke rol.

Sommige mensen met ADHD raken snel overprikkeld. Geluiden, drukte, mensen om je heen, fel licht of meerdere dingen die tegelijkertijd gebeuren kunnen dan behoorlijk veel worden.

Maar het tegenovergestelde komt ook voor. Sommige mensen zijn juist voortdurend op zoek naar prikkels. Even bewegen, iets vasthouden, friemelen of ergens mee bezig zijn kan dan juist helpen om de aandacht erbij te houden.

Dat is ook de reden dat sensorische hulpmiddelen en speelgoed interessant kunnen zijn. Niet omdat één bepaald speeltje ADHD oplost, maar omdat het soms een manier kan zijn om bezig te blijven, te ontspannen of bepaalde prikkels op een prettige manier te ervaren.

Sensorisch speelgoed bij ADHD

Sensorisch speelgoed kan verschillende zintuigen aanspreken. Denk bijvoorbeeld aan voelen, bewegen, kijken of bepaalde vormen van herhaling.

Voor het ene kind werkt een fidget of ander tastbaar hulpmiddel prettig, terwijl een ander kind juist behoefte heeft aan beweging of een rustige plek om zich even terug te trekken.

Het belangrijkste is daarom niet: “Wat is het beste sensorische speelgoed voor ADHD?”

De betere vraag is:

“Waar heeft dit kind op dit moment behoefte aan?”

Op ADHDblog.nl hebben we hier ook een apart artikel over geschreven: sensorisch speelgoed en snoezelen bij ADHD.

Daarin wordt onder andere uitgelegd hoe een rustige snoezelplek thuis kan worden ingericht en hoe sensorisch speelgoed onderdeel kan zijn van zo’n omgeving.

Structuur en prikkels kunnen elkaar versterken

Wat ik zelf interessant vind, is dat structuur en prikkelverwerking eigenlijk heel goed met elkaar samenhangen.

Een kind dat al de hele dag ontzettend veel prikkels heeft gehad, kan bijvoorbeeld veel minder goed omgaan met onverwachte veranderingen. Wanneer dan ook nog eens niet duidelijk is wat er gaat gebeuren, kan dat zorgen voor extra spanning.

Een vaste dagindeling kan dan juist rust geven.

Situatie	Wat kan helpen?
Veel prikkels	Een rustige omgeving en minder afleiding
Onduidelijkheid	Een duidelijke planning of vaste routine
Moeite met beginnen	Een taak opdelen in kleine stappen
Onrust	Beweging of een passend sensorisch hulpmiddel
Veranderingen	Vooraf vertellen wat er gaat gebeuren

Het hoeft allemaal niet ingewikkeld te zijn. Juist bij ADHD kunnen simpele oplossingen soms ontzettend waardevol zijn.

En dan hebben we nog uitstelgedrag…

Wie ADHD heeft, kent het waarschijnlijk wel.

Je weet dat je iets moet doen. Je denkt er misschien de hele dag aan. Je hebt zelfs een planning gemaakt.

En toch gebeurt het niet.

Voor je het weet ben je je telefoon aan het bekijken, iets aan het opruimen wat helemaal niet op de planning stond of ben je ineens met iets compleet anders bezig.

Dat betekent niet automatisch dat iemand lui is.

Bij ADHD kan vooral het beginnen aan een taak lastig zijn. Een grote of saaie taak kan in je hoofd veel groter worden dan hij in werkelijkheid is.

Daarom kan het helpen om een taak kleiner te maken.

Niet: “Ik moet mijn hele administratie doen.”
Wel: “Ik betaal eerst één rekening.”
Niet: “Ik moet mijn kamer opruimen.”
Wel: “Ik ruim eerst alleen mijn bureau op.”
Niet: “Ik moet vandaag alles afmaken.”
Wel: “Ik begin tien minuten.”

Wil je hier meer over lezen? Bekijk dan ook ADHD en uitstelgedrag: waarom je alles uitstelt en wat echt helpt.

Daarin ga ik dieper in op waarom uitstelgedrag bij ADHD zo vaak voorkomt en welke praktische manieren kunnen helpen om daadwerkelijk te beginnen.

ADHD medicatie: voor de één een groot verschil, voor de ander niet

Een ander onderwerp waar veel vragen over zijn, is ADHD medicatie.

Medicatie is een persoonlijke keuze en het effect kan per persoon verschillen. Sommige mensen ervaren veel verbetering in concentratie, rust en het dagelijks functioneren. Anderen ervaren bijwerkingen of merken onvoldoende verschil.

Daarom is het belangrijk om medicatie altijd samen met een arts of behandelaar te bespreken en niet zomaar zelf te gaan experimenteren.

Op ADHDblog.nl staat ook een persoonlijk ervaringsverhaal van een moeder over haar zoon. In ADHD medicatie voor mijn zoon: een wereld van verschil! vertelt zij uitgebreid over haar ervaringen met verschillende medicijnen en wat het uiteindelijk voor haar zoon betekende.

Een ervaringsverhaal is natuurlijk geen algemeen medisch advies. Maar het laat wel zien dat de zoektocht naar de juiste ondersteuning voor ieder gezin anders kan verlopen.

En hoe zit het met alternatieve behandelingen?

Naast reguliere ADHD-behandeling zoeken sommige mensen ook naar aanvullende of alternatieve mogelijkheden.

Een voorbeeld daarvan is Bach Bloesem therapie. Hierover bestaan verschillende ervaringen en opvattingen. Het is daarom verstandig om claims over de werking kritisch te bekijken en onderscheid te maken tussen persoonlijke ervaringen en wetenschappelijk bewijs.

Op ADHDblog.nl kun je hier meer over lezen in het artikel Bach Bloesem therapie en ADHD.

Daarin wordt uitgelegd wat Bach Bloesem therapie inhoudt en welke ervaringen hiermee worden beschreven.

Wat werkt bij ADHD?

Als je alle onderwerpen bij elkaar zet, zie je eigenlijk iets belangrijks.

Er is niet één oplossing voor ADHD.

De ene persoon heeft vooral baat bij meer structuur. Een ander heeft juist behoefte aan beweging of hulpmiddelen om met prikkels om te gaan. Weer iemand anders merkt veel verschil door behandeling of medicatie.

En soms is het een combinatie van meerdere dingen.

Structuur om overzicht te houden.
Een duidelijke planning om te weten wat er moet gebeuren.
Kleine stappen om taken beter te kunnen beginnen.
Minder afleiding wanneer concentratie lastig is.
Beweging of sensorische hulpmiddelen wanneer daar behoefte aan is.
Begeleiding wanneer je er zelf niet uitkomt.
Behandeling of medicatie wanneer dit passend is en samen met een professional wordt besproken.

Het belangrijkste: kijk naar de persoon achter de ADHD

Misschien is dat uiteindelijk wel het belangrijkste.

ADHD ziet er niet bij iedereen hetzelfde uit. De ene persoon is ontzettend druk, de ander heeft vooral veel chaos in het hoofd. De één heeft vooral problemen met plannen en uitstelgedrag, terwijl een ander juist snel overprikkeld raakt.

Daarom werkt een standaardaanpak ook niet altijd.

Probeer te kijken naar wat iemand nodig heeft in plaats van alleen naar wat iemand niet goed kan.

Een kind dat steeds opstaat, kan misschien behoefte hebben aan beweging. Iemand die alles uitstelt, heeft misschien vooral hulp nodig bij het zetten van de eerste stap. En iemand die volledig overprikkeld thuiskomt, heeft misschien helemaal geen extra uitleg nodig, maar gewoon even rust.

Meer lezen over ADHD?

Wil je verder lezen over de verschillende kanten van ADHD? Dan zijn deze artikelen een goed startpunt:

ADHD is geen kwestie van gewoon wat beter je best doen. Het gaat er vooral om dat je leert begrijpen hoe jouw brein werkt en vervolgens zoekt naar manieren die daarbij passen.

Dat kan soms met een simpele planning zijn, soms met meer rust en structuur, soms met praktische hulpmiddelen en soms met professionele begeleiding of behandeling.

En juist door verschillende dingen uit te proberen, ontdek je vaak steeds beter wat voor jou of je kind werkt.